Âdâb-ı Muâşeret - Nevin Meriç
Osmanlı'da Gündelik Hayatın Değişimi (1894 -1927)
İnceleme Araştırma
Adab-ı MuaÅŸeret: Osmanlı'da Gündelik Hayatın DeÄŸiÅŸimi "Osmanlı Ä°mparatorluÄŸu'nda, 19. yüzyılda girdiÄŸi hızlandırılmış modernleÅŸme sürecinde 'muassır medeniyetlere' yetiÅŸme gayretlerine paralel olarak bir noktadan sonra Batılı davranış kodlarına da ilgi duyulmuÅŸ, 19. yüzyılın sonlarından Ä°tibaren Batı'nın uygar davranış anlayışına uygun âdâb-ı muaÅŸeret kitapları kaleme alınmaya veya doÄŸrudan tercüme edilmeye baÅŸlanmıştır. Bu geliÅŸmeyi, sadece her bakımdan üstünlük atfedilen Batı'yı körü körüne taklit etmek olarak algılamak yanlış olur. ModernleÅŸme süreci içinde, geleneksel davranış kodlarının zorlanması ve deÄŸiÅŸim ihtiyacı duyulması doÄŸaldı. Nitekim, 19. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı aydınları geleneksel zaman, mekân ve iliÅŸkileri anlayışının modernleÅŸmeye {o zamanların ifadeleriyle; asrın gereklerine, ilerlemeye) mani olduÄŸundan ÅŸikâyet etmiÅŸlerdir. Daha o zamanlarda, aile yaÅŸantısı, misafirlik âdabı gibi konularda 'özel hayat' kaygısının olmaması dikkat çekmeye baÅŸlamıştı. Ancak, Osmanlı modernleÅŸmesinin her alanında olduÄŸu gibi davranış kodlarının deÄŸiÅŸiminde de, iÅŸlevsel kaygılarla Batılı kodlara doÄŸrudan bir 'üstünlük' atfederek bunların doÄŸrudan Ä°thali ve benimsenmesi gerektiÄŸi anlayışı birbirine karışmış durumdaydı. (...) Nevin Meriç'in 1894-1927 arası âdâb-ı muaÅŸeret kitapları konusunda yaptığı bu çalışma, Osmanlı modernleÅŸmesinin daha önce fazla önemsenmeyen bir alanına dikkatimizi çekmesi açısından çok deÄŸerli bir çalışma."
Nuray Mert